Hava Kargo Yapay Zekâ Lojistiğinde Öne Çıktı

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), 2025 yılı hava kargo verilerini içeren kapsamlı raporunu Peru’nun başkenti Lima’da düzenlenen World Cargo Symposium’da açıkladı. Rapora göre yapay zekâ ekipmanları ve yüksek değerli teknoloji ürünlerinin büyük bölümü, 2025 yılında hava kargo ile taşındı. Bu durum, küresel ticaretin artan gümrük tarifeleri ve politika belirsizliklerine rağmen büyümeye devam etmesini sağladı.

Raporda, 2025 yılında ABD Başkanı Donald Trump tarafından duyurulan yeni gümrük tarifelerinin küresel ticarette önemli etkiler yarattığı da ifade edildi. Şirketler bu süreçte tarifelerden kaçınmak amacıyla tedarik zincirlerini yeniden düzenledi; ABD ithalatçıları yüksek tarife uygulanan ülkelerden uzaklaşıp alternatif pazarlara yönelirken, ihracatçılar özellikle Avrupa’daki talep artışına odaklandı.

IATA'nın raporuna göre önemli değişimlerde hava kargo belirleyici bir rol oynadı:

• ​ABD’nin büyüyen ticaret rotalarında ithalat 213 milyar dolar arttı; bunun 174 milyar doları (%82) hava yoluyla taşındı.
• ​Daralan ticaret rotalarında ise ithalat 257 milyar dolar azaldı; bunun yalnızca %30’u hava kargo kaynaklı oldu.
• ​Avrupa’da büyüyen ticaret rotalarındaki artışın %48’i, azalan rotalardaki düşüşün ise yalnızca %3’ü hava kargo ile gerçekleşti.

​Bu veriler, hava kargonun ticaret rotaları değiştiğinde en hızlı uyum sağlayan taşıma modu olduğunu ortaya koydu.

Gümrük Tarifesi Şoklarına Karşı Hava Kargo Etkisi

Raporda, hava kargonun sağladığı geniş erişim sayesinde 2025 yılında küresel ticaretin %2,4, küresel GSYİH’nin ise %3,2 büyüdüğü hatırlatıldı. IATA; tarifelerden kaçınma, tedarik zincirlerinin hızla yeniden düzenlenmesi ve yapay zekâ yatırımlarına sağlanan destek sayesinde hava kargonun ekonomik büyümeye doğrudan katkı sunduğunu belirtti.

IATA Hava Kargo Bölümü Endüstri Analizi Başkanı Julia Seiermann, Lima’daki sunumunda şu değerlendirmelerde bulundu:

“Hava kargo, küresel ekonomik dayanıklılığın yapısal bir bileşenidir. 2025 yılında işletmelerin gümrük tarifesi şoklarını sönümlemesine yardımcı oldu, ticaretin hızla yeniden yapılandırılmasını mümkün kıldı ve yapay zekâ yatırımlarının genişlemesini destekleyerek zorlu bir yılda ticaret ve ekonomik büyümenin sürdürülmesine katkı sağladı.” 

​Ticaret Hatları Yeniden Yapılandırıldı

Ayrıca Seiermann, şirketlerin yalnızca öne çekilmiş sevkiyatlarla değil, aynı zamanda tedarik zincirlerini kalıcı biçimde yeniden organize ederek tarifelere maruz kalma riskini azalttığını belirtti:

“ABD ithalatçıları yüksek tarifelere maruz kalan ticaret ortaklarından uzaklaşırken, ihracatçılar sevkiyatlarını özellikle Avrupa’daki alternatif pazarlara yönlendirdi. Politika şoklarına karşı yüksek değerli ve zamana duyarlı ticaretin coğrafi olarak hızla yeniden yönlendirilmesini sağlayabilme yeteneği hava kargonun önemini açıkça ortaya koydu. 2025’in Nisan–Aralık döneminde hava kargo genişleyen ticaret hatlarından daralan ticaret hatlarına kıyasla çok daha fazla fayda sağladı.” 

​Yapay Zekâ Yatırımlarında Hava Kargonun Stratejik Rolü

2025 yılında yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı artışın lojistik açıdan en büyük destekçisi yine hava kargo oldu. Rapora göre:

• Yapay zekâ ile ilgili ticaretin değerinin üçte ikisinden fazlası hava yoluyla taşındı.
• ​Bu ürünlerin hava kargo sevkiyatları yıllık bazda %20 arttı.
• ​Yapay zekâ ürünleri, hava yoluyla taşınan toplam ticaret değerinin %53,5’ini oluştururken, toplam hacmin sadece %7’sini temsil etti.

​Seiermann bu durumu şöyle özetledi:

“2025 yılında yapay zekâ ile ilgili ürünlere olan talepteki hızlı artış, hava kargo sayesinde karşılanabildi. Böylece yatırımlar lojistik kısıtlamalar nedeniyle engellenmek yerine ekonomik faaliyetlere dönüşebildi. Ekonomiler yüksek değerli teknoloji ürünlerine giderek daha stratejik şekilde bağımlı hale geldikçe, hava kargo bu ürünlerin zamanında teslim edilmesini sağlamakta kritik bir rol oynamaya devam edecek.” 

IATA’nın 2025 raporu, hava kargonun yalnızca hızlı ve güvenilir bir taşımacılık modeli değil, aynı zamanda küresel ticaretin yeniden şekillendiği dönemlerde stratejik bir ekonomik araç olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Sonuç olarak hava kargonun; yüksek tarife risklerine, tedarik zinciri değişimlerine ve yapay zekâ yatırımlarının artan hızına karşı 2025 yılı boyunca küresel ekonomiyi destekleyen kritik bir omurga görevi görüyor.

Kaynak: KargoHaber