Yeni Ticaret Rotası Orta Koridor Yükselişte

Küresel ticaret hatlarında yaşanan jeopolitik kırılmalar, alternatif lojistik rotaların önemini hızla artırırken Orta Koridor (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Rotası – TITR) yeni dönemin en stratejik hatlarından biri haline geliyor. Türkiye ve Azerbaycan’ın merkezinde yer aldığı bu koridor, küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği süreçte öne çıkıyor.

Son dönemde artan riskler, geleneksel ticaret yollarını ciddi şekilde zorluyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, Kızıldeniz’de artan güvenlik tehditleri ve Rusya üzerinden geçen Kuzey Koridoru’nun yaptırımlar nedeniyle kısıtlanması, küresel taşımacılığı alternatif arayışlara yönlendirdi. Bu gelişmeler, Asya ile Avrupa arasındaki ticarette Orta Koridor’u daha güvenilir ve öngörülebilir bir seçenek haline getirdi.

ITF Zirvesinde Gündem Orta Koridor

Almanya’nın Leipzig kentinde düzenlenen 2026 Uluslararası Ulaştırma Forumu (ITF), bu dönüşümün en önemli göstergelerinden biri oldu. 80’den fazla ülkeden 1200’ün üzerinde katılımcının yer aldığı zirvede, Orta Koridor ilk kez bu denli güçlü bir şekilde gündeme taşındı.

Azerbaycan’ın forum dönem başkanlığını üstlenmesi, ülkenin bu süreçteki rolünü daha görünür hale getirirken, zirvede yapılan değerlendirmeler tedarik zinciri dayanıklılığının yalnızca altyapı değil, aynı zamanda finansman ve uzun vadeli strateji gerektirdiğini ortaya koydu.

Orta Koridor’un geleceğine ilişkin en kritik başlık ise finansman olarak öne çıktı. Koridor üzerindeki bazı ülkelerin yatırım kapasitesinin sınırlı olması, büyümenin sürdürülebilirliği açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.

Altyapı ve Entegrasyon Yatırımları Sonuç Veriyor

Azerbaycan’ın son yıllarda gerçekleştirdiği altyapı yatırımları, Orta Koridor’un operasyonel gücünü artıran en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Bakü’nün güneyinde yer alan ve 2018 yılında faaliyete geçen Alat Limanı, denizyolu, demiryolu ve karayolunu entegre eden bir lojistik merkez olarak öne çıkıyor. Limanın Azerbaycan Demiryolları ile 2025 yılında entegre edilmesiyle birlikte:

• taşıma modları arasında kesintisiz geçiş sağlandı
• operasyonel verimlilik arttı
• dijital lojistik altyapısı güçlendi

Bu yapı, Orta Koridor boyunca yaşanan darboğazları önemli ölçüde azaltıyor.

Türkiye’nin Rolü ve BTK Demiryolu

Orta Koridor’un en kritik bileşenlerinden biri olan Bakü–Tiflis–Kars (BTK) demiryolu hattı, Türkiye’nin bu sistemdeki stratejik rolünü güçlendiriyor.

846 kilometrelik bu hat sayesinde:

• Çin’den Avrupa’ya ulaşım süresi 45-50 günden 15-19 güne kadar düştü
• yıllık taşıma kapasitesi 5 milyon tona ulaştı
• kapasitenin 8-10 milyon tona çıkarılması planlanıyor

Bu gelişmeler, Türkiye’nin yalnızca transit bir ülke değil, küresel lojistik ağın merkez aktörlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor.

Yük Hacmi Katlanarak Artıyor

Orta Koridor’daki yük hacimlerinde son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşandı:

• 2021: 840 bin ton
• 2024: 4,5 milyon ton
• 2025 tahmini: 5,2 milyon ton

Toplam taşımaların yaklaşık %63’ünün Azerbaycan üzerinden gerçekleşmesi, bölgenin koridor içindeki kritik konumunu gösteriyor. 2027 itibarıyla toplam hacmin 10 milyon tonu aşması bekleniyor.

Konteyner taşımacılığında ise büyüme daha çarpıcı. Çin-Avrupa hattında Azerbaycan üzerinden yapılan taşımalar 2019’dan bu yana 28 kat arttı.

Yeni Hatlar ve Çok Modlu Taşımacılık

2025 yılında devreye alınan Beijing–Baku rail-sea-rail hattı, Orta Koridor’un intermodal kapasitesini önemli ölçüde artırdı. Bu sistem sayesinde:

• kapıdan kapıya teslim süresi 15 güne kadar indi
• demiryolu ve denizyolu entegrasyonu güçlendi

Bu gelişmeler, koridorun yalnızca alternatif değil, rekabetçi bir ana rota haline geldiğini ortaya koyuyor.

Türkiye ITF Başkanlığına Seçildi

Zirvede Türkiye açısından önemli bir gelişme daha yaşandı. Türkiye, Uluslararası Ulaştırma Forumu’nun 2027–2028 dönem başkanlığına seçildi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye’nin yalnızca bir transit ülke olmadığını, Avrupa, Asya ve Orta Doğu’yu birbirine bağlayan stratejik bir merkez olduğunu vurguladı. Türkiye’nin Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gibi projelerle küresel ticarette daha güçlü bir rol üstlenmeyi hedeflediği belirtildi.

Jeopolitik ve Lojistik Güç Dengesinde Değişim

Küresel ticaret artık yalnızca maliyet ve hız üzerinden değil, güvenlik, süreklilik ve jeopolitik riskler üzerinden şekilleniyor. Orta Koridor bu yeni dengede:

• güvenilir bir alternatif rota
• savaş ve deniz risklerinden uzak bir hat
• entegrasyonu yüksek bir lojistik ağ

olarak öne çıkıyor.

Azerbaycan’ın dengeli dış politikası ve Türkiye’nin güçlü altyapı yatırımları, koridoru küresel sistem içerisinde daha rekabetçi hale getiriyor.

Kaynak: UAB